«وَلَا تَأْکلُوا أَمْوَالَکمْ بَینَکمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُکامِ لِتَأْکلُوا فَرِیقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» «و اموال یکدیگر را به باطل (و ناحقّ) در میان خودتان نخورید و اموال را به (عنوان رشوه، به کیسه) حاکمان و قاضى ها سرازیر نکنید تا بخشى از اموال مردم را به گناه بخورید، در حالى که […]
«وَلَا تَأْکلُوا أَمْوَالَکمْ بَینَکمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُکامِ لِتَأْکلُوا فَرِیقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»
«و اموال یکدیگر را به باطل (و ناحقّ) در میان خودتان نخورید و اموال را به (عنوان رشوه، به کیسه) حاکمان و قاضى ها سرازیر نکنید تا بخشى از اموال مردم را به گناه بخورید، در حالى که خود مىدانید (که خلاف مىکنید)».
رشوه پدیدهای شایع است. رشوه تبعات اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی و سیاسی جدی را به همراه دارد که موجب تضعف حکمرانی خوب، ممانعت از توسعه و اخلال در فضای رقابتی میشود. رشوه باعث تحریف عدالت، تضعیف حقوق انسانی و مانع از کاهش فقر میشود. همچنین سبب افزایش هزینه کسب و کار، رواج عدم اطمینان در تراکنشهای تجاری، افزایش بهای کالا و خدمات، کاهش کیفیت محصولات و خدمات شده که میتواند منجر به صدملت جانی و مالی، سلب اعتماد در نهادها و مداخله در عملکرد اثربخش و منصفانه بازارها شود.
دولتها پیشرفتهایی در پرداختن به رشوه از طریق موافقتنامههای بینالمللی رسیدگی به رشوه از جمله کنوانسیون سازمان همکاری و توسعه اقتصادی برای مبارزه با رشوه مسئولان دولتی خارجی در تراکنشهای کسب و کار بینالمللی و کنوانسیون سازمان ملل متحد بر علیه فساد و همچنین از طریق قوانین ملی داشتهاند. در اکثر نظامهای قضایی، همدستی افراد در رشوه جرم محسوب میشود و علاوه بر افراد، روند رو به رشدی در مسئولیت پذیر ساختن سازمانها در قبال رشوه وجود دارد.
آئیننام پیشگیری و مبارزه با رشوه در دستگاههای اجرایی مصوب هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱/۹/۱۳۸۹ بنا به پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد اصل یکصدو سیو هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده ۲۷ قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب ۱۳۷۲ تصویب شده است.
با این حال قانون به تنهایی برای حل مشکل کفایت نمیکند. سازمانها برای یک مشارکت فراکنشی در مبارزه با رشوه مسئول هستند. این مسئولیت میتواند از طریق یک سیستم مدیریت ضد رشوه که در استاندارد ISO 37001 ارائه شده است و تعهد راهبری در تاسیس یک فرهنگ یکپارچگی، شفافیت، پذیرا بودن و تطابق، محقق شود. ماهیت فرهنگ یک سازمان در موفقیت یا شکست یک سیستم ضد رشوه حیاتی است.
انتظار میرود هر سازمان با مدیریت خوب دارای یک خط مشی تطابق باشد که توسط سیستمهای مدیریتی مناسب پشتیبانی شود تا آن را در برآورده ساختن الزامات قانونی و تعهد به یکپارچگی یاری کند. یک خط مشی ضد رشوه یک عنصر از خط مشی کلی تطابق است. خط مشی ضد رشوه و سیستم مدیریتی پشتیبان، به یک سازمان در پرهیز از یا کاهش اثرات هزینهها، ریسکها و تخریب حاصل از دخیل شدن در رشوه کمک میکند و همچنین منجر به بهبود اعتماد و اعتبار در معاملات تجاری و تقویت خوشنامی آن میشود.
استاندارد ISO 37001 بازتاب یک روش خوب بینالمللی است و میتواند در همه نظامهای قضایی به کار گرفته شود. این استاندارد برای تمام سازمانهای کوچک، متوسط و بزرگ شامل بخشهای عمومی و خصوصی و غیرانتفاعی دارای کاربرد است. ریسکهای رشوه با توجه به عواملی مانند اندازه سازمان، مکان و بخشهای اجرایی سازمان، ماهیت و مقیاس و پیچیدگی فعالیتهای سازمان تغییر میکند. پیادهسازی این استاندارد به وسیله خط مشیها، روشهای اجرایی و کنترلهای منطقی و متناسب انجام و ریسکهای رشوه فراروی سازمان را مشخص میکند.
انطباق با این استاندارد نمیتواند تضمین کند که هیچ تبادل رشوهای در سازمان رخ نداده یا نخواهد داد همانطوری که نمیتوان ریسک رشوه را کاملا از بین برد. با این حال، این استاندارد میتواند به سازمانها در پیادهسازی اقدامات طراحی شده منطقی و متناسب برای پیشگیری، کشف و برخورد با رشوه کمک کند.
هدف و دامنه کاربرد
– هدف از تدوین این استاندارد، مشخص کردن الزامات و فراهم آوردن راهنما برای پایهگذاری، پیادهسازی، نگهداری، بازنگری و بهبود یک سیستم مدیریت ضد رشوه میباشد. این سیستم میتواند مستقل باشد یا با یک سیستم مدیریت کلی تلفیق شود.
این استاندارد به موارد زیر در ارتباط با فعالیتهای سازمان میپردازد:
– رشوه در بخشهای دولتی، خصوصی و غیر انتفاعی؛
– رشوه توسط سازمان؛
– رشو توسط کارکنان سازمان از طرف یا برای منافع سازمان؛
– رشوه توسط همکاران کسب و کار سازمان از طرف یا برای منافع سازمان؛
– رشوه از سازمان؛
– رشوه کارکنان سازمان در ارتباط با فعالیتهای سازمان؛
– رشوه همکاران کسب و کار سازمان در ارتباط با فعالیتهای سازمان؛
– رشوه مستقیم و غیر مستقیم( به عنوان مثال پذیرش یا پیشنهاد رشوه توسط یا از طریق شخص سوم).
