تامین امنیت، عدالت و اطمینان نسبت به آینده از نیازهای اساسی و فطری بشر و یکی از الزامات پویایی جامعه و توسعه انسانی است. تحقق این مهم در همه جوامع و با هر نگرشی مورد توجه بوده و انواع مختلف آن در جوامع بشری در طول تاریخ ثبت و ضبط شده است. در جوامع پیچیده […]
تامین امنیت، عدالت و اطمینان نسبت به آینده از نیازهای اساسی و فطری بشر و یکی از الزامات پویایی جامعه و توسعه انسانی است. تحقق این مهم در همه جوامع و با هر نگرشی مورد توجه بوده و انواع مختلف آن در جوامع بشری در طول تاریخ ثبت و ضبط شده است.
در جوامع پیچیده و صنعتی امروزی، توجه به مقوله عدالت اجتماعی و اقتصادی در راستای دستیابی به توسعه پایدار ضرورتی اجتناب ناپذیر است تا با به کار بستن ابزارها و ساز و کارهای مناسب، ضمن حفظ اصالت انسان، عدالت را در بستر آموزه های انسانی و دینی بسط و توسعه دهد.
در کشور ایران نیز همگام با توسعه صنعتی کشور، مباحث بیمه و تأمین اجتماعی برگرفته از مبانی دینی و تاریخی، پایه ریزی گردیده که منشأ مؤثری در جهت بازتوزیع درآمد و تأمین و تضمین آتیه نیروهای کار در کشور بوده است. سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد و سازمان بیمه ای کشور، با تکیه بر قوانین و مقررات مترقی مبتنی بر معارف شریعت و تجارب بین المللی، به عنوان یکی از موفقترین الگوهای تأمین اجتماعی در منطقه و جهان به شمار می رود که با پوشش بیمه ای بیش از ۵٠ درصد جمعیت کشور، خدمات درمانی، کوتاه مدت و بلند مدت خود را به مخاطبین ارائه می دهد.
تعدیل و بازتوزیع درآمد و ایجاد امنیت درآمدی در طول زندگی در جهت حمایت از شهروندان در برابر بحرانهای اقتصادی از جمله کارکردهای اقتصادی سازمان تأمین اجتماعی می باشد که در کنار کارکردهای اجتماعی چون، بهبود بهداشت و درمان و امنیت خاطر و آسایش اجتماعی در جامعه تبلور و ظهور یافته است.
از طرف دیگر ایجاد و تقویت امید به آینده در اقشار جامعه به عنوان یکی از برون دادهای سازمان تأمین اجتماعی موجبات ارتقای آرامش درونی و نظم و انسجام اجتماعی و به دنبال آن هم افزایی هر چه بیشتر را در حوزه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی فرهنگی کشور را فراهم می آورد.
تأمین اجتماعی، در دوران بعد از انقلاب اسلامی، نقش پررنگتر و محوری تر در مناسبات اقتصادی و اجتماعی کشور داشته و تصویب و اجرایی مقررات در جهت حمایت از اقشار ضعیف و کمتر برخوردار، به منظور توسعه عدالت اجتماعی و اقتصادی مشهود و ملموس بوده است. تصویب قانون بیمه بیکاری، تعیین تکلیف بازنشستگی بیمه شدگان دارای سابقه پرداخت کمتر از ١٠ سال، قانون بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور، قانون حمایت از خانواده، اعطای کمک دولت به انواع بیمه های خاص در جهت پوشش اقشار کم درآمد و … از جمله اهم مواردی است که در چهاردهه اخیر محقق شده و نقش بسیار مهم و کلیدی در تضمین آرامش خطر و کاهش آسیب های اجتماعی داشته است.
همچنین سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یک سازمان فعال اقتصادی، با سرمایه گذاری در پروژه های اقتصادی و مالی، نسبت به تضمین منافع آتی دارایی های شرکای اجتماعی خود در طول زمان اقدام می نماید که این امر علیرغم فراز و نشیب های متأثر از شرایط اقتصادی کشور، توسعه یافته و نقش تعیین کننده ای در مناسبات و تعهدات سازمانی دارد.
آنچه در حال حاضر با توجه به گذشت بیش از ۴٣ سال از تصویب قانون تأمین اجتماعی مهم و ضروری می نماید، بازنگری قوانین و ارتقای خدمات سازمان، متناسب با مطالبات روز جامعه می باشد که متأسفانه گاهاً در میان تصمیم گیری های مقطعی و مرحله ای دچار خلل می گردد و لازم است تدابیر کارشناسانه و مدبرانه در جهت پویایی هر چه بیشتر و روند کارآمدی سازمان در طی نسل های آتی اندیشیده و به کار گرفته شود.
در حال حاضر شاهد آن هستیم که برخی قوانین و مقررات که در راستای تضمین سلامت جسمی و روحی و تأمین امنیت شغلی نیروی کار تصویب و به اجرا گذاشته شده است، با سپری شدن مدتی از تصویب قانون، کارایی خود را از دست داده و گاهاً به ابزاری در جهت کاهش بهره وری نیروی کار تبدیل شده که با گذشت زمان، با لطمه به فرهنگ کار و تولید در کشور، مشکلات مضاعف و عمقتری را دامن می زند.
اجرای قانون بازنشستگان سخت و زیان آور و نیز قانون بیمه بیکاری از جمله مواردی هستند که در راستای کارکرد ذاتی سازمان تأمین اجتماعی در جهت بسط و توسعه عدالت اجتماعی و اقتصادی، تدوین و اجرا می شود و لیکن در حال حاضر این قوانین از اهداف اولیه قانون گذار فاصله گرفته و به عنوان عوامل مخل کار و تولید در محافل علمی و کارشناسی مطرح می گردند.
به نظر می رسد بازنگری در این مقررات مطابق با نیازهای جامعه و نیز اهتمام در افزایش سلامت جسمی و روانی نیروی کار به منظور بهره مندی از دوران سالمندی سالم و توانمند لازم و ضروری است.
تعمیم و گسترش انواع بیمه های اجتماعی به اقشار مختلف جامعه به عنوان یکی از محوری ترین برنامه ها و اهداف سازمان تأمین اجتماعی می باشد و در دهه های اخیر اقدامات در خور توجهی در جهت پوشش افراد جامعه، بویژه اقشار کم درآمد، متناسب با مشاغل آنان پیش بینی گردیده است و لیکن با توجه به ایفای تعهدات در زمان مقرر از جانب سازمان تأمین، تأمین منابع مورد نیاز از بابت حق بیمه پیش بینی شده را می طلبد که لازم است اقدام جدی در این خصوص صورت پذیرد.
یکی از دستاوردهای سازمان تأمین اجتماعی در دهه اخیر، توسعه خدمات غیرحضوری و الکترونیک است که تحولی چشمگیر در نحوه ارائه خدمات سازمان به ذینفعان را رقم زده است و این روند با تکمیل زیرساختها با سرعت مطلوبی در حال گسترش است و در آینده نزدیک با تکمیل پرونده الکترونیک بیمه شدگان و کارگاه ها، امکان تعمیم و توسعه هر چه بیشتر این خدمات تسهیل خواهد شد.
آنچه در راستای دستیابی به اهداف سازمان تأمین اجتماعی در جهت تحقق عدالت اقتصادی و اجتماعی ضروری می نماید، مشارکت و همدلی و همراهی شرکای اجتماعی سازمان در تصمیم سازی های کلان به منظور ارتقا و بهبود ضوابط و فرآیندها و نیز صیانت از منابع بین النسلی تأمین اجتماعی است که منشأ حق الناس دارد و یقیناً این همدلی و همراهی ثمره های به بار خواهد آورد که کام ذینفعان را در نسل های متوالی شیرین خواهد نمود.
