نوجوانی ، دوره ی رها شدن از وابستگی خانوادگی و ورود به صحنه ی اجتماع است.در این سن، نوجوان از جهت وابستگی عاطفی از خانواده جدا می شود و به تدریج توان اتکا به خود و پیوستن به جامعه را به دست آورده و تجربه می کند . استقلال طلبی به مفهوم کناره گیری و […]
نوجوانی ، دوره ی رها شدن از وابستگی خانوادگی و ورود به صحنه ی اجتماع است.در این سن، نوجوان از جهت وابستگی عاطفی از خانواده جدا می شود و به تدریج توان اتکا به خود و پیوستن به جامعه را به دست آورده و تجربه می کند .
استقلال طلبی به مفهوم کناره گیری و دوری از والدین نیست ، بلکه نوجوان تلاش می کند که خودش تصمیم بگیرد و آن را اجرا کند . او خودش را آماده می کند که مسئولیت های اجتماعی را قبول کند. برخی از نوجوانان برای دستیابی به استقلال، نافرمانی از دستورات والدین را در پیش می گیرند. این نافرمانی ممکن است علیه عقاید والدین باشد و یا علیه ارزش های اخلاقی و یا علیه سنت ها و آداب و رسوم جامعه باشد. برخی از نوجوانان، عقاید والدین خود را کهنه می دانند. والدین مشاهده می کنند که کودک سر به زیر دیروز، فردی نافرمان شده است.
در این شرایط پدر و مادر عقاید خود را باید طوری به نوجوانان عرضه کنند که برای آنان قابل پذیرش باشد.
چرا نوجوانان نافرمانی میکنند؟
اول: به علت تغییرات جسمانی، عاطفی و روانی، نافرمانی به وجود می آید.تا این سن، فرزند با دستور والدین کارهای خود را انجام میداد. ولی در این سن می خواهد خودش به این نتیجه برسد که مثلا نماز بخواند یانه ؟ یا اینکه به دیگران احترام بگذارد و چگونه این رفتار را نشان دهد؟
دوم: این که شک و تردید نسبت به قدرت والدین در نوجوان پدیدار می شود. قبل از این سن،آنان اعتقاد داشتند که والدین آنها قادر به انجام هر کاری هستند . کمتر قدرتی است که بتواند با قدرت والدین مقابله کند. ولی در این سن، این باورها دچار تردید می شوند و نوجوان پی می برد آن طوری که قبلا فکر می کرد، والدین دارای قدرت بی پایان نیستند و این امر یکی از علل نافرمانی او می شود.
سوم: اینکه، اگر محدودیت زیاد برای کودکان در سنین قبل از نوجوانی ایجاد کنیم، در سن نوجوانی، نافرمانی آنان بیشتر می شود.
توصیه به والدین، برای هدایت استقلال طلبی و نافرمانی نوجوان:
- والدین، فرزندان را زیاد به خودشان وابسته و متکی نکنند تا زمینه استقلال تدریجی از طریق خانواده به سهولت و آرامی ایجاد شود.
- جامعه با قبول نوجوان و احترام به استقلال آنان، این مرحله را برای نوجوانان رضایت بخش و قابل قبول می کند.
- نوجوانان خود می توانند با اثبات لیاقت و شخصیت قابل اعتماد، آمادگی خود را برای استقلال بیشتر ثابت کنند.
- والدین نباید همچون دوران کودکی، از نوجوان انتظار اطلاعات و فرمانبرداری بدون چون و چرا داشته باشند.
- نوجوانان با مسائل گوناگون مواجه هستند که بیشتر این مسائل ناشی از نداشتن رابطه ی خوب پدر و مادر با آنهاست. اگر با نوجوان رابطه ی خوب برقرار شود،او به والدین اعتماد می کند و مسائل و مشکلات خود را با آنان در میان خواهد گذاشت و والدین می توانند او را به موقع راهنمایی کنند و از سخت تر شدن مشکلات جلو گیری کنند.
- پدر و مادر باید از رفتارهای دستوری، اعمال زور و قدرت پرهیزکنند، چون این گونه رفتارها در نوجوانان مقاومت ایجاد می کند و مانع از برقرای رابطه ی خوب با پدر و مادر می شود.
- پدر و مادر نباید فکر کنند که فرزندشان در حال جدا شدن از آن هاست و اگر این فکر را دنبال کنند، به شخصیت مستقل نوجوان آسیب می رسانند؛ نوجوان باید بداند که شما همیشه در زندگی او نیستید تا به او کمک کنید.
- به نوجوان در حد توانشان مسئولیت واگذار کنید تا آنان را برای پذیرش مسئولیت آینده ی زندگی آماده کرده و زمینه استقلال آنها را فراهم کنید.
- نوجوان را در فعالیت های اجتماعی همچون ورزش ،کانون قران،کلاس های نقاشی، کامپیوتر و… مشغول کنید تا ضمن پر کردن اوقات فراغت، احساس شخصیت کرده و احساس مفید بودن و لایق بودن به وی دست دهد.
- همیشه طوری صحبت کنید که احساس نکند شما برایش تصمیم می گیرید. او نباید احساس کند که به استقلال او آسیب وارد می شود.
- مستقل بار آوردن نوجوان،به معنای رها کردن او و یا دادن آزادی ها ی بی حد و مرز، به وی نیست. نوجوانان دوست ندارند که به حال خود رها شوند.آنان محدودیت منطقی را می پذیرند و از اینکه والدین هیچگونه نظارتی بر رفتار و اعمال آنان ندارند،گله مند هستند. والدین اگر محدودیتی برای نوجوان ایجاد می کنند، علت آن محدودیت را باید برای نوجوان توضیح دهند.
منبع: بلوغ و بحران هویت در دوران نوجوانی و نقش آن در دوست یابی، مصطفی کشاورز
گردآورنده: نسرین نیازی ، کارشناس ارشد روانشناسی
اداره مشاوره و مددکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان آذربایجان شرقی
